Diş Budak Ağacı

  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı
  • Diş Budak Ağacı

Dişbudak ağacı, Esche, Fraxinus excelsior

DİŞBUDAK AĞACI

Ağaç | 15-40m | 4-5 Aylar | Ca,Na | Kabuğu, Yaprakları

Dişbudak ağacı, Esche, Fraxinus excelsior
Çiçeksiz dişbudak ağacı

Familyası: Zeytingillerden, Ölbaumgwâchse, Oleaceae

Drugları: Dişbudak yaprağı; Fraxini folium
Dişbudak kabuğu; Fraxini cortex

Dişbudak kabukları genellikle çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kull-anılırken nadiren de yaprakları da kullanılabilir.

Giriş: Dişbudak ağacı Zeytingillerin bir alt grubu olan Fraxinusgilerden olup bu gruba 64 bitki dahildir ve bunlardan sadece beşi şifa maksadı ile kullanılabilir. Bunlardan Dişbudak ağacı Fraxinus excelsior Amerika dişbudak ağacı; F.Americana L.Çin dişbudak ağacı; F.Chinensis, Çiçekli dişbudak ağacı; F.Ornus ve Kore dişbudak ağacı; F.Rhynchophylla’yı sayabiliriz. Fraxinus kelimesi phrasso kelimesinden türemiş olup, çit yapma anlamına gelir. Bundan da bu bitkinin çit yapımında kullanıldığı anlaşılır. Bunlardan bizi en çok ilgilendiren ise Çiçeksiz dişbudak ağacı; F.Excelsior olup onu Çiçekli dişbudak ağacı; F.Ornus takip eder. Önce Çiçeksiz Dişbudak ağacını ele alıp sonra Çiçekli dişbudak ağacını ince-leyeceğiz. Dişbudak kabuğu rahibe Saint Hildegarde tarafından Gut hastalığına ve Matthiole tarafından ise diş hastalıkların karşı kullanılmış ve günümüzde yapılan modern araştırmalarla bitkinin önemi artmıştır. Vatanı Avrupa ortalarından Azerbaycan’a kadar olan alan içindeki or¬manlık ve dağlık bölgelerdir. 

Botanik: 
1) Dişbudak ağacı 15-40cm boyunda bir ağaç olup gövdesi sislindir biçiminde, grimsi siyah renkli, üzeri pürtüklü ve dalları grimsi esmer veya esmerimsi siyah renklidir. Ana yaprakları 7-13 adet yapraktan meydana gelen bir kanat yapraktır. Yaprakları sapsız veya çok kısa saplı 6-12cm uzunluğunda, 3-5cm eninde kenarları dişli oval veya mızrak şeklinde, üst yüzeyi yeşil alt yüzeyi mat yeşil veya hafif tüylüdür. Çiçekleri oldukça küçük olup salkım şeklinde hepsi bir arada, kahverengimsi olup, çiçeklerin kupa yaprakları ve taç yap¬rakları yoktur ve de çiçeklerini yapraklarından önce açar. Mey¬veleri 1-1,5cm büyüklüğünde, dil şeklinde, basık, parlak ve genellikle bir çekirdekli olup bir dalda 10-20adet sarık şeklinde bulunur. 

Yetiştirilmesi: Almanya’da park, bahçe, yol kenarları ve bulvarların kenarlarına özellikle dikilmektedir. Şayet nemli ve sulak yerlere dikilirse daha gür yetişir. Türkiye’nin Marmara, Ege ve Karadeniz bölgesinin orman ve dağlarında kendiliğinden yabani olarak yetişir ve yetiştirmekte mümkündür. 

Hasat zamanı: 
a) Kabukları; Genellikle sürgün ve dallarının kabukları soyularak güneşli bir yerde kurutulur ve kaldırılır. Şayet tentürü yapılacak ise taze olarak işlenir. 
b) Yaprakları; Mayıs ve Haziran aylarında toplandıktan sonra kurutularak kuru bir yerde ve iyi bir kapta muhafaza edilir. 

Birleşimi: Kabukların birleşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) Kumarin ve Kumaringlikozit türevleri (Cumaringlikozitler); İzofraksidin (İzofraxidin=Calythogenol) %0,01-0,015, Aesculin, Aesculetin, Scopoletin, Fraxinol, Fraxin, Fraxetin ve Fraxidin içerir. Bunlardan Aesculin ve Aesculetin için Atkestanesine bak. 
b) Flavonit türevlerinden; Qercitrin ve Rutin
c) Ayrıca Acı maddeler, Reçine, Tanin, Uçucu yağ, D-Mannitol, Glikoz ve Galakturonasit içerir. 
Yapraklarının birleşimindeki maddeleri önemine göre şöyle sıralayabiliriz;
a) Flavonit türevleri %0,8-2 arasında olup en önemlileri; Rutosid, Qercetinglikozit, Qercetinrhamnozit, Kâmpferolglikozit, Kâmpferolrhamnozit
b) Müsilaj ve D-Mannitol %15-30
c) Fenol türevleri; Tanin ve Triterpen türevleri 

Araştırmalar: Araştırmalar sadece Dişbudak kabuğu ile değil üç bitki druglarının ekstresinden oluşan damla ile yapılmıştır. Bugüne kadar toplam 30 klinik araştırmasında 1151 hasta üzerinde tedavi denemesi yapılmıştır. Bu tedavi denemesinden bazıları; 
1) Holzgartner ve ekibi 1989’da çeşitli romatizma hastalıkları olan 25 hasta üzerinde bitkisel damla ile 4 hafta süren tedavi denemesi yapmışlar ve hastalardan 23’ünün iyileştiği görülmüştür. (Steiβ.20)
2) Michael 1990’da omurilik ve artroz rahatsızlığı olan 50 hasta üzerinde 8 hafta süren tedavi denemsi yapmış ve hastaların %80’i ilaç hakkında çok iyi veya iyi derken, %20’si orta derecede iyi olduğunu beyan etmişleridir. (Age.24)
3) Hahn ve Hübner-Steiner 1988’de iltihaplı ve kronik romatizma ra-hatsızlıkları olan 45 hasta üzerinde karşılaştırmalı tedavi denemesi yapmışlar ve bitkisel ilacın kimyasal ilaçlardan daha etkili olduğunu tespit etmişlerdir. (Age 26) 
4) Reiter ve ekibi 1989’da Poliartritit rahatsızlığı olan 20 hasta üzerinde bitkisel damla ile tedavi denemesi yapmışlar ve hastaların iyileştiği tespit edilmiştir. (Age 28)
5) Speders 1988’de eklem rahatsızlıkları olan 40 hasta üzerinde, huzur evindeki yaşlılarda tedavi denemesi yapmışlar ve hastaların iyileştiğini tespit etmişlerdir. (Age 30)
6) Schadler 1988’de artroz rahatsızlığı olan 30 hasta, M.Bernhard ve ekibi 1991’de 108 artrozlu hasta, Hawel ve ekibi 1991’de omuz-kol sendromu olan 80 hasta ve Klose ve ekibi 1988’de ameliyat sonrası ağrıları (sinirsel ağrı=nevralji) olan 30 hasta üzerinde tedavi denemesi yapılmış ve hastalar iyileşmiştir. (Age 34.38.40)

Tesir şekli: 
a) Kabukları; iltihapları önleyici, ağrıları dindirici, idrar arttırıcı, radikalleri yok edici, ateş düşürücü, vücudu kuvvetlendirici ve ishali önleyicidir.
b) Yaprakları; idrar arttırıcı, iltihapları önleyici, süt arttırıcı ve müshil yapıcıdır. 

Kullanılması: 
a) Araştırmalara göre Dişbudak kabuk ekstresinden ve diğer bitkilerden elde edilen bu damla (Phytoclolor) başta artroz, akut ve kronik artrit, lumbago (bel ağrısı), siyatik, poliartrit ve nevraljiye karşı kullanılır. 
b) Komisyon E’nin yayınladığı Monografi bildirisine göre Dişbudak yaprağı romatizma, nikris, mesane rahatsızlıkları ve kabızlığa karşı kullanılır. 
c) Homeopati’ye göre; Homeopati’de genellikle Amerikan Dişbudak kabuk tentürü kullanılır. Bu nedenle burayı ilerde göreceğiz.
d) Halk arasında; her türlü romatizma hastalıkları, gut hastalığı ve nevraljiye karşı kullanılır. 

Çayı:
a) İnfüs (haşlama); Dişbudak kabuğundan iki kahve kaşığı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilerek 5-10dk demlenmeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir. 
b) Dekokt; İki kahve kaşığı Dişbudak kabuğu demliğe konur ve üzerine 400-500ml kaynar su ilave edildikten sonra 5-10dk kaynatılır ve sonra 5-10dk demlenmeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir. 

Çay Harmanları;

Gökçek Artroz çayı;
>20 gr Huş yaprağı
>10 gr Dişbudak kabuğu
>10 gr Civanperçemi otu
>30 gr Harpago kökü
>10 gr Sofur sapı
>20 gr Isırgan otu

Gökçek Artrit çayı;
>30 gr Harpago kökü
>20 gr Altın başak otu
>20 gr ısırgan otu
>10 gr Huş yaprağı
>10 gr Dişbudak kabuğu
>10 gr T.kavak kabuğu

Homeopati’de: Dişbudak kabuklarından 50gr ince kıyıldıktan sonra bir şişeye konur ve üzerine 200ml %70’lik Alkol ilave edilir. Güneş ışığından uzakta 4-6hafta, iki günde bir çalkalamak suretiyle muhafaza edilir. Bu süre sonunda nesne süzülerek Homeopati’de <<Frxinus exelrior>> adı ile anılan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-5defa 10-15damla 4-6hafta süreyle alınır. Yukarıdaki çay harmanlarından da aynı şekilde tentür elde edilir. 

Yan tesirleri: Bilinen bir yan tesiri yoktur.

Bir cevap bırakın